Sidebar

Blog kynologiczny

Jeśli przyjmiesz do siebie zabiedzonego psa i sprawisz, że zacznie mu się dobrze powodzić - nie ugryzie Cię. Na tym polega zasadnicza różnica między psem, a człowiekiem - Mark Twain

Dziedziczenie maści u JRT i PRT w praktyce. Część II - CZERŃ

Dziedziczenie maści u JRT i PRT w praktyce. Część II - CZERŃ

​Jeśli napiszę, że czerń czerni nie równa, to zapewne większość kobiet przyzna mi rację. Z mężczyznami może być gorzej. Jednak w przypadku czarnych psów, w naszym przypadku z czarnymi znaczeniami, sprawdza się to twierdzenie jak rzadko. Problem jest skomplikowany z powodu dwu różnych mechanizmów uruchamiających w melanocytach produkcję wyłącznie eumelaniny, czyli pigmentu brunatnego. Mechanizmy te zarządzane są konkurującymi ze sobą genami z dwu loci.

Jack Russell Terrier z czarnymi znaczeniami

Eumelanina jest ziarnistym białkiem w skupiskach odbieranym przez nasze oko w kolorze czarnym. W rzeczywistości jest ciemnobrunatna i od feomelaniny (żółtawej) odróżnia się nie tylko kolorem, ale i wielkością ziaren. Rozpowszechnione przekonanie, że eumelanina makroskopowo to wyłącznie kolor czarny, nie jest prawdziwe. W zależności od rozrzedzenia i wielkości ziaren daje w sierści kolor brązowy od czekoladowego, do praktycznie nie rozpoznawalnego od kolorów typu Agouti (także płowy). Nie powinno więc dziwić, iż psy podpalane, to nie tylko czarne podpalane, lecz także brązowe podpalane.

Biochemia melaniny jest procesem skomplikowanym, w którym bierze udział szereg hormonów. Jednak bez obaw, nie zamierzam konkurować tutaj z Wikipedią. Dla nas istotne jest zarządzanie pigmentami poprzez geny z locus E i locus K. Oba te geny nadzorują produkcją eumelaniny w melanocytach, lecz nie działają jednocześnie, w pewnym sensie konkurując ze sobą (współdziałanie niealleliczne). Jednak funkcje nadrzędną, epistatyczną w stosunku do możliwości syntezy eumelaniny w melanocytach spełnia locus E.

W locus E występuje szereg alleli wielokrotnych (odmian) w postaci dominującego EM (czarna maska, zarówno eumelanina, jak i feomelanina może być produkowana) EG (Domino, zarówno eumelanina, jak i feomelanina może być produkowana), E zarówno eumelanina, jak i feomelanina może być produkowana) , i recesywnego e (wyłącznie feomelanina może być produkowana, clear red) . Szereg został podany w kolejności dominacji. Oczywiście jednorazowo może u psa wystąpić tylko jedna para alleli, czyli dwa identyczne (homozygota), bądź dwa różne we wszelkich możliwych kombinacjach (heterozygota).

UWAGA: Dalej „biel" będę pomijał, gdyż opisana w poprzedniej części łaciatość nie wpływa na dziedziczenie kolorów (czyli znaczeń) i występuje w mniejszym, lub większym stopniu u wszystkich Russelli.

Dominujący EM, fenotypowo asocjuje z jakimkolwiek kolorem (z wyjątkiem maści typu creme) tworząc charakterystyczny rozkład pigmentu w okolicach „twarzy" zwany czarną maską. Ten typ umaszczenia zostanie dokładniej omówiony w późniejszym odcinku.

OLTRE OGNI LIMITE DI SUTRI

​Podkreślam jeszcze raz – z każdym kolorem z wyjątkiem typu creme. Pies posiadający w genotypie dominujący allel EM ma czarną maskę, także wtedy, gdy jest ona utajona. Może zatem wystąpić zarówno u psa czarnego (np. Kerry Blue Terrier), rozjaśniona w przypadku maści niebieskiej, jak i białego JRT, czy Parsona. Oczywiście w przypadku tych obu nas interesujących ras ma to dla nas kolosalne znaczenie praktyczne, gdyż psy ze szczątkowymi znaczeniami, będąc nosicielami „czarnej maski" będą tą właściwość przekazywały potomkom dominująco. Już w kolejnym pokoleniu „czarna maska" ujawni się u psów z pigmentowaną „twarzą".

EG został opisany stosunkowo niedawni i do dziś nie został stu procentowo udowodniony. Nazwa „Domino" pochodzi od tytułowanego charta afgańskiego, u którego taką maskę opisano. „G" pochodzi natomiast od „gryyzle". W literaturze ta forma fenotypowa określana jest także jako „wdowi welon", z powodu charakterystycznego kształtu u Malamuta i Husky. Czy taki allel występuje u JRT i PRT? I o tym w kolejnym odcinku.

E jest trzecią odmianą genu z tego locus w kolejności dominacji, Umożliwia produkcję zarówno eumelaniny, jak i feomelaniny bez maski. Psy posiadające ten allel mogą mieć maść czarną i we wszystkich odmianach Agouti z podpalaniem włącznie. Nie będą przekazywać maski, o ile nie występują w parze z allelami dominującymi wcześniej opisanymi.

Recesywna do wszystkich poprzednich odmiana e (clear red, recesiv yellow) jest mutacją destruktywną. Białko wyprodukowane na matrycy tego genu po prostu nie działa. W komórkach mieszków włosowych nie może wytworzyć się eumelanina nawet wtedy, gdy melanocyty dostaną „pozytywny sygnał" z innych loci, o czym za chwilę. Psy posiadające w genotypie parę ee (homozygota recesywna) nie wytworzą „czarnego" barwnika we włosach.
Podkreślam „we włosach", gdyż eumelanina jak najbardziej może być produkowane w skórze. W tym w skórze trufli nosa.

Z lewej Samojed. Z prawej Golden Retriever

Jak uwidaczniają to powyższe przykłady włosy będą białe (w rzeczywistości kremowe), do czerwonego, poprzez złoty. Charakterystyczny jest kolor wibrysów (włosy czuciowe). Mają kolor sierści. Za to brzegi powiek są zawsze wybarwione. Tęczówki oczu z reguły ciemne. Wspomniana tarczka nosa jest czarna, lub lekko rozjaśniona, ale nigdy nie w kolorze sierści, o ile nie miesza dodatkowo locus B. Jednak o tym w części tyczącej „odmieńców".

Jeszcze jedna właściwość odróżnia ee od kolorów ogólnie nazywając „brązowych", które zależne są od serii z locus A. Szczenięta ee rodzą się zawsze w kolorze ostatecznym, bez ciemnej pręgi i czarnego nalotu. Wrócę do tego przy omawianiu koloru brązowego.

Dawniej (Little) uważano, że to właśnie locus E jest jedynie odpowiedzialny za czerń. Obserwacje miotów (no i oczywiście późniejsze badania genetyczne) narodziły wątpliwości. Okazało się, że locus E nie może działać sam dominując czerń. Odkrycie genów z locus K (czerń dominująca. „K" pochodzi od nazwiska odkrywczyni - Kerns) wyjaśniło sprawę.

W locus K odkryto szereg wielokrotny KB (czerń dominująca – wyprodukowana może być tylko eumelanina). Kbr (br od brindle – pręgi), oraz ky (y od yellow, typ dziki – wyprodukowana może być eumelanina i feomelanina). Wymienione w kolejności dominacji.

KB i Kbr epistatyczne w stosunku do genów z locus A (nie dominujące, gdyż ten termin jest zarezerwowany wyłącznie dla genów z tego samego szeregu wielokrotnego), czyli wygrywają w konkurencji z białkami „sygnałowymi" z locus A dostęp do receptorów na błonie komórkowej melanocytów. W efekcie rusza produkcja eumelaniny.

Odwołam się ponownie do opracowania „Pigment-Type-Switching", jeśli ktoś chce sięgnąć głębiej.

Trwałe przełączenie na eumelaninę

Przy aktywnym białku receptorowym powstałym w locus E (a więc homozygota EE, lub heterozygota Ee) na receptorze może się „zasiedlić" białko z locus K, lub A. Jeśli w locus K będzie allel warunkujący kolor czarny (KB, KBR), epistatyczny w stosunku do szeregu z locus A, wygra konkurencję (biochemicznie mówi się, że ma większe powinowactwo).

Jednak w melanocycie produkcja eumelaniny już pierwotnie trwała, zainicjowana przez aktywne białko z locus E (a więc EM, EG, E). Po włączeniu stymulatora z locus K, przełączenie na eumelaninę jest trwałe. Każdy pies posiadający w swoim genotypie przynajmniej jeden KB będzie czarny ( KBKB, KBKbr, KBky) i nie ma to znaczenia, jaki allel znajduje się w locus A. Zwracam uwagę, że mówiąc „czarny" mam na myśli kolor podstawowy. W zależności od genów z innych loci i modyfikatorów (zależność niealleliczna) może to być np. błękitny, szary, itd. Przy okazji. Ponieważ allel Kbr jest epistatyczny w stosunku do WSZYSTKICH alleli z locus A nie może wystąpić pręgowanie z podpalaniem jednocześnie jak twierdzą hodowcy Staffików. Więcej, lub mniej intensywne pręgowania zależne są wyłącznie od genów modyfikujących.

Trwałe przełączenie na feomelaninę

​ Jeśli jednak (znowu przy aktywnym białku z locus E – jak wyżej) w locus K znajduje się wyłącznie gen ky w kombinacji homozygotycznej (a więc kyky), wtedy konkurencję w stosunku do receptora na powierzchni melanocytów wygrają białka sterowane przez locus A z całą jego gamą kolorów. Także podpalanie (at) . Podpalanie, w przypadku Russelii trikolor, zostanie omówione w oddzielnej części. Tutaj chciałbym jedynie zwrócić uwagę, że czerń u podpalanych nie jest sterowana z locus K. Jest zatem „inną czernią" Dlatego z pary podpalanych, jak i z „dolania" podpalanego do brązu nigdy nie urodzą się czarne szczenięta. Natomiast para czarnych rodziców w ściśle określonych przypadkach może dać podpalane potomstwo. Ale i o tym we właściwym momencie. 

Brak receptora. Awaryjna produkcja feomelaniny

W procesie Pigment-Type-Switching mam do czynienia z jeszcze jedną możliwością. W przypadku, gdy w locus E znajduje się już wspomniany allel recesywny e w parze (ee), to wszystko staje na głowie. Nie ma białka umożliwiającego zadokowanie białek sygnałowych z loci K i A. Mało tego, brak inicjacji produkcji eumelaniny sterowanej wyłącznie z locus E. Melanocyty uruchamiają awaryjnie produkcję wyłącznie feomelaniny. Jak już wyżej opisałem maść takich psów jest pozbawiona czerni (we włosach).


Brak sygnału z locus A i K. Locus e stymuluje eumelaninę.

To co napisałem przed chwilą sugeruje już pewną odmianę. W przypadku, gdy w locus K i A występują wyłącznie recesywne allele ky i a, działający gen z locus E przejmie nadzór nad produkcją pigmentu i będzie to wyłącznie eumelanina. Mówimy wtedy o czerni recesywnej (genotyp kyky, aa, E/x). Niektórzy hodowcy twierdzą, ze czerń recesywną można odróżnić fenotypowo od czerni dominującej z locus K po lekkim brązowawym nalocie. Jest to jednak wątpliwe, gdyż czerń dominująca może blaknąc pod wpływem nasłonecznienia, bądź w przypadku niedoboru tyrozyny w karmie.

Natomiast różnica jest kolosalna w przypadku kojarzenia. Pies czarny recesywnie w połączeniu z jakimkolwiek partnerem z działającym genem z locus A i kyky (czyli ogólnie biorąc Agouti) będzie w najlepszym przypadku dawał mioty z czarnym potomstwem w proporcji 1:1 i to pod warunkiem, że te allele są heterozygotycznie sparowane z allelem czerni recesywnej a (Aya, awa, ata). W przypadku genotypu AyAy, Ayaw, Ayat, awaw, awat, atat nigdy. 

Już z tego można wnioskować, ze psy czarne recesywnie są rzadkością. Czy występują u Russelli? Nie wiem. Gdyż sama nieliczność Russelli z czarnymi znaczeniami o niczym nie świadczy (Ukryty trikolor fenotypowo jako biało czarny będzie omówiony w odpowiednim odcinku). Jednak jeszcze nigdy nie słyszałem o narodzinach czarnych JRT, bądź PRT po brązowych i trikolorowych rodzicach.

Cechę dominującą (czerń z locus K) łatwo wyeliminować z pogłowia, konsekwentnie unikając takie psy w reprodukcji. Eliminacja cechy recesywnej jest trudniejsza, gdyż pojawiać w miotach będzie się przynajmniej od czasu do czasu ku zdziwieniu hodowców nie znających genotypów swoich psów.

Ostatnio hodowla Z Ledulandu zaangażowała się w utrzymaniu JRT o tej maści, za co jej bardzo dziękuję i dedykuję ten artykuł.

Wszystkich tych, którzy teraz czekają zgodnie z obietnicą o bardziej życiowe przykłady i wskazówki muszę prosić o cierpliwość. Nie można tego zrobić bez omówienia brązu i trikoloru (Agouti), o czym wkrótce.

c.d.n.

Copyright

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu tylko za zgodą wydawcy.

Oceń ten wpis:
Dziedziczenie maści u JRT i PRT w praktyce. Część ...
Dziedziczenie maści u JRT i PRT w praktyce. Część ...

Podobne wpisy

 

Komentarze (0)

There are no comments posted here yet

Skomentuj

Posting comment as a guest. Sign up or login to your account.
0 Characters
Załączniki (0 / 3)
Share Your Location