Sidebar

Blog kynologiczny

Aby zapewnić sobie przychylność ludzi, lepiej zaoferować im coś dla żołądków niż dla umysłów - Albert Einstein

Genetyka i fenotyp szaty Jack Russell Terriera w praktyce

Genetyka i fenotyp szaty Jack Russell Terriera w praktyce

Jack Russell Terrier i Parson Russel Terrier należą do nielicznych ras, u których występują różne odmiany włosa i krzyżowania miedzy odmianami są nie tylko dozwolone, ale wręcz konieczne.

Różnorodność wynika z historii i przeznaczenia. Rasy są stosunkowo młode i przez dziesięciolecia cieszyły się zainteresowaniem wyłącznie z powodu walorów użytkowych. Szata musiała być odporna na warunki atmosferyczne, miała chronić psa przed ostrym poszyciem i zębami zwierzyny łownej (lisy, kuny, borsuki), szczurów i pełnych temperamentu przedstawicieli sfory. Myśliwych, kłusowników i właścicieli stajni estetyka nie interesowała.

Od momentu uznania obu ras przez FCI, AKC i KC (KC - od stycznia 2016), wzrosło zainteresowanie rasami w kręgu kynologicznych designerów. Chętniej hodowana i wystawiana jest odmiana szorstka. Z jednej strony umożliwiająca efektowne przygotowanie, a z drugiej ciesząca się większą sympatią sędziów.

W dalszej części ograniczę się do Jack Russell Teriera, ale dziedziczenie szaty, jaki i jej fenotyp są u Parsona identyczne. 

Wzorzec nr 345 wspomina dość lakonicznie o szacie JRT:

OKRYWA WŁOSOWA:
Sierść może być gładka, szorstka lub drutowata. Odporna na wpływy atmosferyczne. Nie może być korygowana (skubana) aby nadać psu wygląd gładkowłosego lub o włosie drutowatym".

Sierść „drutowata" odpowiada używanemu przez hodowców określeniu „sierść złamana", która to nazwa jest z kolei dosłownym tłumaczeniem anglojęzycznego „broken", występującego we wzorcu oryginalnym.

Francis-Little poświęca szacie więcej uwagi:

„The standard allows
for 3 coats, smooth, broken and rough that must be weather proof.  This causes some judges great anxiety. When does broken become rough etc. Despite the fact that the standard calls for coats preferably unaltered, it would be rare to find a dog in the show ring "au naturale".  Therefore, I suggest you think. in terms of smooth and coated.  Some dogs will present to you virtually in
undercoat only, or what I calf "ducks down'1. There are two reasons for this - firstly the trimmer is a rank amateur whose only ambition is to get the bulk off to establish an outline. You may find that the dog has not been hand striped but cut with thinning scissors the night before! The second is that the coat is very incorrect in so much that it is soft, linty and abundant, no matter how you strip this coat, it wiil always remain soft. To keep it in any condition at all, it should be raked and hand stripped every week. Even so, it will never be harsh or weather proof.

The correct coat is close or tight jacket, harsh to the touch but not overly so, and when the top coat is parted, undercoat is present at the base of the hair shaft. Top lines are often raked and stripped more than other parts of the body and may not give a true picture of the coat condition. A better site is the neck, shoulders or sides. Where a colour patch appears, it is easier to find the required undercoat, as it will be a variant of the colour. White on white is hard to find. Jack Russells are not a breed that is known as double coated, but some undercoat should be present.

Soft,linty coats are objectionable and should be considered a serious fault as they are very hard to breed out.  Breeding with a smooth coated dog strengthens this type of coat. This is the reason why the three coat types have never been separated and are always judged together.

Komentarz skierowany jest do sędziów kynologicznych, ale zawiera informacje godne uwagi każdego właściciela JRT. Pani Francis-Little przytomnie zwraca uwagę, że sugerowane przez wzorzec utrzymanie szaty „au naturale" nie przyczyni się ani do odpowiedniej prezentacji w ringu, ani do uzyskania koniecznej odporności na niesprzyjające warunki atmosferyczne. Mimo to szata musi być naturalna i podkreślać charakter użytkowy psa. Trymowanie do „kaczego puchu" jest nie dopuszczalne, jak i modelowanie „par force" przed wystawą.

Dzieli pod względem szaty JRT na gładkie (szata uboga) i posiadające szatę - coated. A więc nie odróżnia w celach praktycznych odmiany szorstkiej od złamanej. Ponadto JRT nie może mieć bogatego podszerstka, czyniącego psa puchatym (włos we wszystkich odmianach musi być przylegający).

Nie zajmę się dalej tym fragmentem komentarza szerzej, gdyż te nad wyraz cenne informacje wykraczają poza temat artykułu. Zajmijmy się więc efektem fenotypowym kombinacji genów zarządzających syntezą białek budujących włos.

O ile odróżnienie odmiany gładkiej u dorosłych psów w większości przypadków nie nastręcza trudności, o tyle jednoznaczne zakwalifikowanie do złamanej, czy szorstkiej często nie jest możliwe. NIE MA GRANICY między tymi dwoma rodzajami szaty. Złamana często nie wymaga trymowania i tą właściwość można by było uznać za kryterium. Włos szczeciniasty wyraźniejszy jest na głowie, kończynach, klatce piersiowej, ogonie i szyi. Jeśli „odstające" włosy zostaną wytrymowane, jednoznaczną przynależność do odmiany zdradzi nam wyłącznie głowa. Niekiedy furnishing jest tak mało wyraźny, że jedynie wprawne oko będzie w stanie ocenić prawidłowo odmianę, co nie jest łatwe. Zdarza się, iż para rodzicielska nieprawidłowo zakwalifikowana jako gładkowłosa, da ku zdziwieniu hodowcy szorstkie szczenięta.

Gładkowłosy JRT (BEACH BOY Jack's Clan FCI

JRT z włosem "złamanym". BEAUTY BETTY Jack's Clan FCI

JRT z włosem szorstkim BAKE ROLLS FIDLAND

Idąc za zaleceniem Francis-Little będzie zdecydowanie łatwiej w praktyce szatę ograniczyć do gładkiej i szorstkiej. Tym bardziej, iż odmiana złamana genetycznie nie stanowi oddzielnej kombinacji triady Cadieu.

UWAGA: Do zrozumienia dalszej części konieczne jest zapoznanie się z artykułem o „Dziedziczeniu odmian włosa".

Genetycznie rzecz biorąc gładkowłose JRT (i oczywiście PRT) są krótkowłose, nie kędzierzawe i non furnishing. Triada loci odpowiedzialnych za odmianę przedstawia się następująco:



FGF5 - 



RSPO2 -



KRT71 - 

Minus oznacza występowanie w locus genu „dzikiego", niezmutowanego.

Jeśli zastosujemy symbole uproszczone, to genotyp przedstawiciela tej odmiany będzie przedstawiał się następująco:

L/L, f/f, cu/cu

W locus L zawsze homozygota dominująca. W locus F zawsze homozygota recesywna. W locus Cu zawsze homozygota recesywna. Ponieważ w każdym z loci występują homozygoty, KAŻDY gładkowłosy JRT ma taki genotyp i każdy potomek (mając ten sam genotyp) będzie zawsze gładkowłosy. Od tej zasady nie ma żadnych odstępstw.

Fakt niewielkiego podobieństwa struktury włosa gładkowłosego do włosa wilka pozwala przypuszczać współdziałanie dodatkowych genów. Przede wszystkim rzuca się w oczy spora dywersyfikacja długości.(Patrz tabele na końcu tego artykułu). Osobniczo obserwujemy JRT z sierścią bardzo krótką, jak i z długością włosów skutecznie konkurującą z odmianą szorstką. Duża zmienność (wariancja) przemawia za udziałem większej ilości genów dziedziczących się ilościowo (modyfikacja poligeniczna, nie alleliczna). Ujemne allele modyfikatorów (–) powodują wcześniejsze zakończenie wzrostu włosa. Dodatnie (+) opóźniają zakończenie wzrostu.

Oddzielnym problemem jest sprężystość włosa typowa dla większości terierów. Między innymi JRT i PRT, u których niezależnie od odmiany szata nigdy nie może być miękka, aksamitna, czy jedwabista. Najwyraźniej istnieje dodatkowy, dziedziczący się niezależnie gen zarządzający tą cechą. Jednak widoczna jest korelacja między sprężystością i długością. Ostra, szorstka w dotyku struktura włosa występuje w średnim przedziale. Włosy bardzo krótkie i długie są delikatniejsze. Wyraźna jest analogia do kędzierzawości, która też jest zależna od długości. Ma to istotne znaczenie hodowlane, o czym za chwilę.

Triada odmiany szorstkiej (ze złamaną włącznie) przedstawia się następująco.



FGF5 - 



RSPO2 +



KRT71 - 

Genotyp w dwu wariantach:

L/L, F/F, cu/cu, bądź L/L, F/f, cu/cu

W locus L zawsze homozygota dominująca. W locus F homozygota dominująca, bądź heterozygota. W locus Cu homozygota recesywna.

Rodzice homozygotyczni w locus F w parze zawsze dadzą potomstwo o fenotypie pokolenia rodzicielskiego. Rodzice heterozygotyczni w locus F (F/f) dadzą potomstwo statystycznie mieszane.

Wnioski

Różnicowanie odmiany szorstkiej (furnishing) od gładkiej (non furnishing) odbyć się może wyłącznie na podstawie owłosienia głowy. Nawet nieznaczne szczeciniaste włosy na brodzie, kufie, policzkach i brwiach zdradzają istnienie allelu furnishingu w genotypie. Identyfikacja u szczeniąt złamanych może być trudna. U szczeniąt kilkutygodniowych wręcz nie możliwa.

​Szczenię JRT w wieku 8 tygodni. Włos złamany zdradza jedynie układ włosów w kącikach ust i lekko uniesione włosy w okolicy podoczodołowej.

​Ta sama suczka w wieku około 12 miesięcy.

Miot mieszany: a,b,e,f z włosem złamanym. C i d gładkie. B to szczenię ze zdjęć powyżej.

Fakt występowania w obu odmianach homozygoty dominującej z locus L (włos krótki) wyjaśnia nam, dlaczego średnie długości bezwzględne włosów u wszystkich odmian nie różnią się spektakularnie. Czy i w przypadku sierści szorstkiej występuje korelacja między długością i sprężystością? Wiele na to wskazuje. W obecności zmodyfikowanego genu RSPO2 (furnishing) mieszki włosowe obumierają później. Dzięki temu włos nietrymowany uzyskuje większą długość, tracąc na sprężystości. Dopiero usunięty, martwy włos ustępuje miejsca włosom nowym o pożądanej długości i strukturze.

I tutaj o długości i sprężystości decydują poligeniczne modyfikatory nie alleliczne. Ujemne skracają włos. Dodatnie wydłużają.

Kojarzenie wyłącznie osobników szorstkowłosych miedzy sobą wywoła przewagę modyfikatorów dodatnich i w konsekwencji nadmierne wydłużenie i wydelikacenie włosa. Podobnie wyłącznie gładkich między sobą (przewaga modyfikatorów ujemnych), nadmierne skrócenie włosa z utratą ostrości. Dlatego kojarzenie między odmianami jest hodowlaną koniecznością, a obiektywna ocena na ringach wyrazem odpowiedzialności za rozwój rasy.

Wróćmy jeszcze raz do triady Cadieu. W każdym genotypie występują allele z wszystkich trzech loci. Nasuwa się pytanie, czy w genotypach JRT i PRT występują allele nietypowe. Na pewno tak. W przypadku wystąpienia homozygoty recesywnej włosa długiego w kombinacji z furnishingiem (l/l, F/F)fenotyp będzie się charakteryzował długim włosem, długo narastającym i trudnym do trymowania. Przykładem rasy posiadającej taki włos jest Dandie Dinmont Terrier.

Genotypu l/l, f/f (włos długi bez furnishingu) u obu ras raczej nie spotykamy. Przykładem takiego genotypu jest chart afgański.

Natomiast kędzierzawość zdarza się częściej niż przypuszczamy. JRT z długimi, kędzierzawymi włosami charakteryzują się praktycznie permanentnym wzrostem i miękką strukturą. Trymowanie jest trudne i łatwiej sięgnąć po maszynkę do włosów niż trymer. Jasność może dać tylko badanie genetyczne, coraz liczniej oferowane przez laboratoria. Jest to istotne, gdyż Russell z takim genotypem nie powinien być stosowany do hodowli.

Jednak zmodyfikowany allel kędzierzawości może wystąpić w każdym genotypie JRT i PRT, także z prawidłową długością włosa. W kombinacji homozygotycznej (Cu/Cu), pojawią się zafalowania i to zarówno w odmianie szorstkiej, jak i gładkiej. Warunkiem jest jedynie wystarczająca długość włosa. Czy jest to właściwość dopuszczalna w rasach? Na pewno jest to kwestią dyskusyjną. Zdecydowanie należy unikać kojarzeń rodziców u których zafalowania występują.

Po lewej: Nie trymowany JRT z włosem o prawidłowej długości.

Po prawej: Trudno orzec, czy ten JRT ma włos długi (l/l w triadzie), lecz włos jest podejrzanie długi.

Długość włosa w zależności od odmiany szaty

​Poniżej przedstawiona tabela zawiera długości włosa JRT i PRT w mm, które w roku 2012 uzyskałem dzięki uprzejmości kilkunastu hodowców i właścicieli. Do listy doszło kilka psów posiadanych przeze mnie. Biorący udział w pomiarach byli proszeni o zmierzenie dojrzałego (dającego się bez wysiłku uszczknąć) włosa z okolicy międzyłopatkowej (kłęb) psów dorosłych, mających powyżej 1,5 roku życia. Proszeni byli ponadto o podanie wieku, płci i odmiany szaty. W dwu przypadkach odmiana nie została podana.

​Niestety ilość 29 pomiarów (za które jeszcze raz dziękuję) nie pozwala na jakąkolwiek analizę statystyczną. Tym bardziej, że metodyka daleko odbiega od standardów prac naukowych. Ja nie mam wątpliwości co do rzetelności pomiarów, ale trudno w takich przypadkach o zawsze taką sama metodę. Mimo to podaję diagram pozwalający nam na wyciągnięcie ostrożnych wniosków.

Występuje znaczne zróżnicowanie długości we wszystkich odmianach. Wprawdzie najkrótsze włosy występują w odmianie gładkiej, ale przedstawiciele tej odmiany mogą mieć włosy dłuższe od średniej odmiany złamanej i szorstkiej. Wydaje się, że długości włosów odmiany szorstkiej i złamanej zajmują mniej więcej ten sam przedział.

Jedno jest jednak niewątpliwe. Długość włosa u JRT i PRT (jak i innych ras) nie dziedziczy się ani liniowo, ani skokowo. Większa ilość pomiarów bez wątpliwości rozłożyłaby się normalnie (krzywa Gausa), czyli w sposób typowy dla właściwości cech poligenicznych, dziedziczących się ilościowo.

Mity

Po gładkowłosych rodzicach mogą się urodzić szczenięta z szorstkim, bądź złamanym włosem.

Nie jest to możliwe, gdyż gładkowłose JRT i PRT zawsze są homozygotą recesywną (f/f).

Im więcej gładkowłosych w rodowodzie, tym większa szansa na gładkowłose szczenięta.

Nie ma to znaczenia. Istotny jest wyłącznie genotyp rodziców i w tym rodowód może być pomocny, pod warunkiem, że w rodowodzie podana jest odmiana włosa. Bardziej przydatne są dostępne w rodowodzie bazy rodowodowe. Najczęściej zawierają zdjęcia psów i ponad to pozwalają na prześledzenie rodzeństwa i półrodzeństwa.

Włosy kolorowe są dłuższe od białych (bez pigmentu).

Nie są. Jest to wyłącznie złudzenie optyczne. Włosy ciemne są wyrazistsze na białym tle.

W wyniku kojarzenia odmiany gładkiej z szorstką zawsze urodzą się złamane szczenięta.

Nie prawda. Jeśli rodzic szorstki jest heterozygotą (F/f) mogą się urodzić szczenięta szorstkie, złamane, bądź gładkie. Dominacja niepełna jest możliwa, ale nieudowodniona.

Psyt gładkowłose mają więcej wad anatomicznych.

Nie prawda. Skąpa szata gładkich ułatwia rozpoznanie wad. Szczególnie szata szorstka umożliwia tzw. trymowanie „korekcyjne", tuszujące niedobory.

Jack Russell, twórca ras hodował psy szorstkowłose.

Nie prawda. Przede wszystkim broken (złamane). Taka też była TRUMP, protoplastka rasy. Psy szorstkowłose wymagały zbyt wiele „obsługi". Wchodzące w modę Foksteriery szorstkowłose (furnishing, curli) Russel uważał za rasę zmarnowaną, nie przydatną do polowań na lisy.

JRT australijskie są tylko szorstkowłose.

Nie prawda. Faktem jest, że do Europy i Ameryki sprowadzano przede wszystkim szorstkowłose. Gładkowłose pochodzą w przewadze z Wielkiej Brytanii, Irlandii i zachodniej Europy kontynentalnej.

Copyright

© Wszystkie prawa zastrzeżone. Bez zgody autora nie wolno artykułu powielać w całości, lub częściowo, elektronicznie, mechanicznie, fotograficznie lub w jakikolwiek inny sposób. All rights reserved. No part of this publication may be reproduced in any form or by any means, electronically, mechanically, by photocopying or otherwise, without the prior permission of the copyright owners.

Oceń ten wpis:
Jack Russell Terrier po angielsku
Dziedziczenie odmian włosa

Podobne wpisy

Komentuj jako gość

Załączniki

Location

Share:
0 Ograniczenie ilości znaków
Twoja wiadomość powinna zawierać więcej niż 10 znaków
  • Brak komentarzy